The Dayr al-Barsha Project (2002-present) is an international and interdisciplinary research endeavor directed by the Egyptology department at Leuven University, Belgium. The site of Dayr al-Barsha in Middle Egypt, from which the project derives its name, is in fact only one of several archaeological sites in the region that are under study by the project. These pages present an overview of the project's approaches and the results that have been attained thus far. Plans, information about past excavation seasons, a selection of photographs, and a list of publications can also be found here. Feel free to contact us if you have any questions, remarks, or suggestions.

Old Kingdom Art and Archaeology 6th Conference, Warsaw 2-6 July 2014

At the upcoming Old Kingdom Art and Archaeology, 6th Conference, Warsaw 2-6 July 2014, two lectures will be given about recent fieldwork at Dayr al-Barsha:

Marleen De Meyer: Cultic activity in forecourt areas of Old Kingdom rock tombs at Dayr al-Barsha

During excavations (2012-2013) in the forecourt areas of a number of late Old Kingdom rock-cut tombs on the south hill at Dayr al-Barsha, evidence of cultic activity in these forecourts has come to light. Two deposits in particular are of interest. One is a large concentration of Old Kingdom beer jars filled with mud, deposited before the entrance to two rock-cut tombs. Preliminary archaeobotanical investigation of the mud indicates that melons and figs were abundantly present as well, and charred plant remains and charcoal may be indicative of a funerary pyre. Secondly, an in situ foundation deposit was uncovered. While foundation deposits are known for the Old Kingdom, they have rarely been found in the vicinity of rock tombs. The newly discovered foundation deposit at Dayr al-Barsha was placed inside a square structure constructed of loosely built limestone blocks on top of the bedrock. It contained a large amount of finely polished red plates, a mudbrick, a flint blade, a grinding stone, and sheets of textile, all of which was covered with sterile sand. These finds will be discussed in the broader perspective of forecourt activity in the Old Kingdom rock necropolis of Dayr al-Barsha.

Bart VanthuyneEarly Old Kingdom rock circle tombs, rock-cut mastabas and rock tombs in Middle Egypt

Between 2009-2013 very large early Old Kingdom (3rd-early 4th dynasty) rock circle cemeteries were discovered and investigated in Dayr al-Barsha, Dayr Abu Hinnis, Speos Artemidos  and Nuwayrat. It was found out that the hitherto unknown rock circle tomb, which is marked by a stone outline of boulders and smaller stones, positioned around and over the burial container that was placed directly on the bedrock or at most in a very shallow pit, appears to have been the standard tomb type in this part of Middle Egypt for a large part of the local population. 

In addition both in Dayr Abu Hinnis and in Speos Artemidos a rock-cut mastaba was discovered in the vicinity of the rock circle tombs. In Middle Egypt, this type of tomb has only been found near Tehna, i.e. the so-called Fraser tombs, in al-Hemamiah. To this corpus we can now add two more examples. Although not yet studied in detail, for the moment a preliminary date of construction in the late 4th, perhaps early 5th Dynasty, based on comparison with other similar tombs, is proposed.

Furthermore a new group of completely unknown Old Kingdom rock tombs, with nearby rock circle tombs, was discovered in Nuwayrat, apparently missed before by John Garstang. One tomb even still contained, be it badly damaged, statues. These were carved in the rock both on the interior and on the exterior of the tomb.

In the presentation a short overview of the four sites with the newly discovered rock circle tombs, rock-cut mastabas and rock tombs will given. 

 

For the preliminary program of the conference, see the attached pdf.

 

Remote sensing research at Dayr al-Barsha

On 16 June 2014 a number of our project members presented the results of their remote sensing research at the 34th EARSeL Symposium in Warsaw, Poland: European Remote Sensing - New Opportunities for Science and Practice. This research was carried out within the APLADYN project: a Belgian Science Policy project on anthropogenic and landscape dynamics in large fluvial systems. The abstracts of these talks can be found here.

  

New book

Willems, H., 2014. Historical and Archaeological Aspects of Egyptian Funerary Culture. Religious Ideas and Ritual Practice in Middle Kingdom Elite Cemeteries (CHANE 73: Leiden, Brill).

Historical and Archaeological Aspects of Egyptian Funerary Culture, a thoroughly reworked translation of Les textes des sarcophages et la démocratie published in 2008, challenges the widespread idea that the “royal” Pyramid Texts of the Old Kingdom after a process of “democratisation” became, in the Middle Kingdom, accessible even to the average Egyptian in the form of the Coffin Texts. Rather they remained an element of elite funerary culture, and particularly so in the Upper Egyptian nomes. The author traces the emergence here of the so-called “nomarchs” and their survival in the Middle Kingdom. The site of Dayr al-Barshā, currently under excavation, shows how nomarch cemeteries could even develop into large-scale processional landscapes intended for the cult of the local ruler. This book also provides an updated list of the hundreds of (mostly unpublished) Middle Kingdom coffins and proposes a new reference system for these.

To order, click here.

Reactie op recente persberichten over hoe de Egyptenaren zware stenen verplaatsten (2)

Onlangs verschenen deze artikels in Nederlandse kranten over het verslepen van zware stenen in het Oude Egypte, als reactie op recente persberichten over dit onderwerp:

24 mei 2014: De Volkskrant

23 mei 2014

Kennislink.nl: Vervoerden oude Egyptenaren piramidestenen wel over nat zand? Wetenschappers KU Leuven betwisten onderzoek

10 mei 2014: NRC Handelsblad

 

Reactie op recente persberichten over hoe de Egyptenaren zware stenen verplaatsten

Volgens een groep onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam is het probleem hoe de Egyptische piramides gebouwd zouden zijn, eindelijk een stuk dichter bij een oplossing gekomen. Dat zou blijken uit een onderzoek dat ze vorige week publiceerden in het tijdschrift Physical Review Letters, en dat ruime aandacht in de pers heeft gekregen. Uitgangspunt van hun studie is een scène in het graf van Djehoetihotep in Dayr al-Barsha, dat uit ongeveer 1865 v. Chr. dateert. Deze afbeelding  toont hoe een kolosbeeld van 80 ton op een slede vanuit een steengroeve wordt weggesleept. Ook wordt getoond hoe het wegoppervlak met water wordt bevochtigd. De onderzoekers rapporteren nu dat hun experimenten hebben uitgewezen dat zand, bevochtigd met 5% water, door capillaire werking verhardt, en daardoor minder wrijving teweeg brengt dan onbevochtigd zand. Bovendien zou bij het slepen van een slede door droog zand een zandophoping ontstaan, iets wat bij licht bevochtigd zand blijkens de experimenten niet het geval is.

De onderzoekers verbinden aan hun experimentele waarnemingen het vermoeden dat niet alleen het kolosbeeld van Djehoetihotep, maar ook de bouwstenen voor de Egyptische piramides zo getransporteerd werden. Volgens de recente berichtgeving in de media zou hiermee een belangrijk archeologisch vraagstuk dichter bij een oplossing gebracht zijn. 

Prof. Harco Willems en Prof. Gert Verstraeten, als resp. Egyptoloog en fysisch geograaf verbonden aan de KU Leuven, zijn niet onder de indruk van de resultaten van dit onderzoek. Ze betreuren dat de onderzoekers niet de moeite hebben genomen om de archeologische relevantie van hun natuurkundige ‘vondst’ interdisciplinair te onderbouwen.

De scène van Djehoetihotep is Willems en Verstraeten goed bekend, omdat deze voorkomt in een graf dat zich bevindt in de Leuvense opgravingsconcessie in Dayr al-Barsha. Het Leuvense onderzoek aldaar heeft inmiddels waarschijnlijk kunnen maken waar het beeld gestaan heeft, en langs welke route het moet zijn getransporteerd.

Volgens de Leuvense onderzoekers is het Amsterdamse onderzoek slordig uitgevoerd. Zo stellen de onderzoekers dat Egyptologen het plengen van water tot nu toe als ritueel gebruik, en dus niet als techniek hebben geïnterpreteerd. Inderdaad werd dit in de eerste publicatie van de scène uit 1895 gesuggereerd, maar dat is zeker niet de tegenwoordig gangbare interpretatie. Er wordt algemeen van uitgegaan dat de bedoeling was,  de wrijving van het wegoppervlak te verminderen.  Maar, anders dan de Amsterdammers denken, is zeer onwaarschijnlijk dat zware steenlasten over een zandige ondergrond getransporteerd zouden zijn. Langs het tracé waarover het beeld getransporteerd moet zijn, ligt namelijk maar heel weinig zand, en dit is dan bovendien vermengd met grote hoeveelheden geërodeerde mergel. Dit oppervlak is van nature al bijzonder hard en stabiel. Het bevochtigen ervan zou maar weinig nuttig effect sorteren.  

Het Leuvense team heeft in dit gebied de laatste jaren veel onderzoek naar antieke steentransportwegen uitgevoerd. In geen van de onderzochte gevallen zijn deze van zand. Vaak werd van zwerfkeien een fundament gelegd waarop lagen stenen van afnemende grootte werden aangebracht, bedekt met een laag alluviale modder. In andere gevallen werd het harde woestijnoppervlak alleen glad gemaakt, en voorzien van een laag modder. 

Experimenten die reeds een halve eeuw geleden zijn uitgevoerd, tonen dat bevochtigde riviermodder de wrijving zo sterk reduceert dat één persoon op een slede gemakkelijk een steen van 750 kilogram kan verslepen. Dit alles maakt zeer onwaarschijnlijk dat het beeld van Djehoetihotep over een zandweg werd versleept. Evenmin is waarschijnlijk dat deze methode bij de bouw van de piramides werd toegepast. In de omgeving daarvan bevindt zich namelijk geen zandwoestijn. Hetzelfde geldt voor de directe omgeving van andere grote bouwprojecten, zoals de tempels rond de stad Luxor. Resten van transportwegen die voor dit doel werden gebruikt, wijzen uit dat hier grote hoeveelheden steenslag en modder werden gebruikt. 

Prof. Dr. Harco Willems 

Onderzoeksgroep Nabije Oosten Studies

Prof. Dr. Gert Verstraeten 

Afdeling Geografie

(voor de volledige reactie met foto's, zie bijgevoegde pdf)

Persberichten:

De Redactie 8/5/2014: Piramidestenen in oude Egypte niet over nat zand getransporteerd 

De Standaard 8/5/2014: Leuvense onderzoekers spreken vondst over piramides tegen

 

16th Quaegebeur lecture: Prof. Dr. Susanne Bickel (21 May 2014)

Beste studenten en alumni,

Op 21 mei aanstaande geeft prof. Susanne Bickel (Universiteit Basel) het Jan Quaegebeurcollege over het onderwerp: "University of Basel Kings' Valley Project. Questions and Results." Wat we nog niet wisten toen we de spreekster uitnodigden, is dat zich achter deze droge titel een spannend verhaal verbergt. Het gaat namelijk over de ontdekking, vorige maand, van een nieuw graf in de Vallei der Koningen met daarin 50 mummies van prinsen en prinsessen uit de achttiende dynastie. Ik breng deze lezing, die plaatsvindt in de Justus Lipsiuszaal in het gebouw van de Faculteit Letteren te Leuven, nogmaals onder de aandacht. Deze lezing is gratis, maar wie hem wil bijwonen, moet zich wel even aanmelden bij harco.willems@arts.kuleuven.be.

Ik kan hierbij tevens aankondigen dat dezelfde spreekster op 22 mei (in MSI 03.12, Erasmusplein 2, 3000 Leuven) nog een lezing houdt, die speciaal voor onze studenten bedoeld is, maar waarbij natuurlijk ook afgestudeerden welkom zijn. De titel van deze lezing luidt "Coffin Texts and Biographies: connections and differences". Deze lezing vindt plaats van 13-15 uur.

Komt allen!

Harco Willems 

Marie Curie Research Project

The report of the Marie Curie Research Project on Late Antique settlement patterns by Gertrud Van Loon is now online here.

Lecture

Marleen De Meyer

Old Kingdom to early Middle Kingdom coffin production: A perspective from Dayr al-Barsha and beyond

Saturday 12 October 2013, 11AM

One Day Conference EES: The World of the Coffin: Between Craft And Art

Archaeology Lecture Theatre, G.06, UCL

31-34 Gordon Square

London, WC1H 0PY

More info at http://www.ees.ac.uk/events/index/227.html

 

Lecture

Harco Willems

De Leuvense opgravingen in Dayr al-Barsha: voorjaar 2013

Dinsdag 1 oktober 2013, 20:00u
MSI 01.28
Erasmusplein 2
3000 Leuven

Gratis inkom

Lectures

Bart Vanthuyne

Early Old Kingdom Rock Circle Cemeteries in the 15th and 16th Upper Egyptian Nomes

Date: Friday, September 13, 2013, 7:00 PM (6:30-7:00 PM--Light Refreshments)
ARCE: Washington DC Chapter
Location:   1255 - 25th St. NW, Washington, DC 20007
RSVP: Carol Boyer at ccboyer@comcast.net for the Lecture & the Meet-the-Speaker Dinner (at the Fairmont Hotel , 2401 M St. NW)
Lecture is FREE and open to the public
Link